NAGPLANO AKONG ITAPON ANG LUMANG UNAN NG AKING EX-WIFE MATAPOS ANG AMING MASAKIT NA DIBORSYO—NGUNIT AKO’Y NAPALUHOD AT HUMAGULGOL NANG MATUKLASAN KO ANG NAKAKADUROG NA SIKRETONG INILIHIM NIYA SA LOOB NITO.
Malamig at bumubuhos ang malakas na ulan sa labas ng bintana ng aking apartment sa Maynila. Ako si Mateo, dalawampu’t walong taong gulang, isang sikat at matagumpay na civil engineer. Nakatayo ako sa gitna ng sala na napapalibutan ng mga nakakartong gamit. Isang taon na ang nakalipas mula nang gumuho ang mundo ko—isang taon mula nang pirmahan namin ang mga papeles ng aming paghihiwalay ng asawa kong si Althea.
Si Althea. Hanggang ngayon, kapag binibigkas ko ang kanyang pangalan, may tila patalim na humihiwa sa aking dibdib. Sa kanyang edad na dalawampu’t apat, siya ang perpektong depinisyon ng kagandahan. Biniyayaan siya ng isang mala-diyosang anyo—mayroon siyang perpekto, makinis, at mala-porselanang maputing balat na kumikinang lalo na kapag nasisinagan ng araw, mahaba at tuwid na itim na buhok na umaabot hanggang sa kanyang baywang, at isang maamo, inosente, at napakagandang mukha na laging nagpapabilis ng tibok ng aking puso.
Ngunit ang anghel na iyon ang nagbigay sa akin ng pinakamatinding sakit na naranasan ko sa buong buhay ko.
Apat na taon kaming nagsama. Noong mga panahong nagsisimula pa lamang ako at nalubog sa matinding utang ang aking maliit na kumpanya, nandiyan siya. Ngunit nang unti-unti na sana kaming nakakabawi, bigla siyang nagbago. Naging malamig siya. Laging umiiwas sa aking mga yakap, madalas umuwi nang gabi, at palaging nagagalit sa mga maliliit na bagay. Hanggang sa dumating ang gabi na hindi ko kailanman malilimutan.
“Pagod na ako, Mateo,” iyon ang mga salitang binitawan niya, nakatayo sa mismong pintuan ng apartment na ito, walang emosyon sa kanyang magagandang mata. “Hindi na kita mahal. Masyadong mahirap ang buhay kasama ka. Gusto ko ng lalaking kayang ibigay ang lahat ng luho ko ngayon din, hindi ‘yung puro ka lang pangako. Pinapalaya na kita, at palayain mo na rin ako.”
Nadurog ang aking ego bilang lalaki. Dahil sa matinding galit, sakit, at pakiramdam ng pagtataksil, hindi na ako nagmakaawa. Pinirmahan ko ang aming annulment papers. Umalis siya at hindi na nagpakita pa. Ginamit ko ang poot na iyon upang magpakasubsob sa trabaho, at ngayon, naging bilyonaryo ako. Sapat na ang yaman ko upang bilhin ang apartment na ito at gibain upang magpatayo ng bago, bilang simbolo ng paglimot ko sa kanya.
Nandito ako ngayon upang tapusin ang pag-iimpake ng aking mga gamit at itapon ang mga natitirang bakas ng aming nakaraan.
Ang Lumang Unan at ang Nakatagong Katotohanan
Habang nililinis ko ang loob ng aming lumang closet, may nakita ako sa pinakasulok ng itaas na estante. Isang lumang unan na may kulay-asul na punda. Ito ang paboritong unan ni Althea. Ito ang laging yakap niya tuwing natutulog siya noong mga panahong magkasama pa kami, ang unan na madalas mabasa ng kanyang mga luha tuwing nanonood kami ng mga nakakaiyak na pelikula.
Kumunot ang noo ko. Bakit niya iniwan ang bagay na pinakamahalaga sa kanya?
Kinuha ko ito nang may halong inis at pait. Ang aking galit sa kanya ay muling nag-alab sa aking dibdib.
“Wala kang kwenta, Althea. Ipinagpalit mo ang pagmamahal ko sa pera,” bulong ko sa aking sarili, mahigpit na nakahawak sa unan.
Akmang itatapon ko na sana ang unan sa malaking itim na garbage bag nang biglang may maramdaman akong kakaiba. Sa gitna ng malalambot na bulak, may isang matigas at makapal na bagay sa loob.
Napakunot ang aking noo. Dahan-dahan kong kinapa ang unan. Hindi ito normal. Dahil sa matinding kuryosidad, kinuha ko ang isang cutter mula sa aking kahon ng mga gamit at walang-atubiling hiniwa ang gilid ng unan.
Nang ibuka ko ang tela at alisin ang mga bulak, isang makapal na vacuum-sealed plastic envelope ang tumambad sa akin.
Nanginginig ang aking mga kamay nang kunin ko ito. Binuksan ko ang plastic envelope.
Unang nahulog mula rito ay isang serye ng mga opisyal na resibo mula sa bangko. Nang basahin ko ang mga ito, halos tumigil ang pag-ikot ng aking mundo. Ito ang mga resibo ng pagkakabayad ng lahat ng aking mga utang sa kumpanya noong panahong palubog na ako—utang na umabot sa limang milyong piso. Palagi kong inakala na may isang anonymous angel investor ang sumalba sa akin. Ngunit ang pangalan ng nagbayad na nakasulat sa resibo ay malinaw: Althea Marie Navarro.
Ibinenta niya ang lupang minana niya sa kanyang ama para lang isalba ang kumpanya ko nang hindi ko alam.
Sumunod na nahulog ay mga dokumento mula sa isang malaking pribadong ospital. Nang basahin ko ang nakasulat sa medical abstract, parang pinutol ang aking hininga at tila pinulbos ang aking mga buto.
Patient: Althea Marie Navarro
Age: 24
Diagnosis: Aggressive Acute Myeloid Leukemia (Stage 4 Terminal Blood Cancer).
Prognosis: 3 to 5 months left to live. Chemotherapy declined by the patient.
Nabitawan ko ang mga dokumento. Namanhid ang buong katawan ko hanggang sa tuluyan akong bumagsak at mapaluhod sa malamig na sahig ng apartment.
Kanser? May taning na ang buhay niya noong mga panahong hiniwalayan niya ako?!
Sa pinakailalim ng envelope, may isang mahabang liham na nakasulat sa pamilyar at malinis na sulat-kamay ni Althea. Nanginginig ang aking mga daliri, at nanlalabo na ang aking paningin dahil sa luhang nag-uumpisang tumulo nang walang pigil, nang basahin ko ang kanyang huling mensahe.
Ang Liham ng Nag-iisang Reyna ng Aking Buhay
“Mahal kong Mateo,
Kung nababasa mo ito, alam kong nag-iimpake ka na para umalis sa apartment natin. At marahil, sa mga oras na ito… matagal na akong wala sa mundong ito.
Patawarin mo ako, mahal ko. Patawarin mo ako nang isang libong beses sa ginawa kong panloloko, at sa lahat ng masasakit na salitang sinabi ko sa’yo noong araw na iniwan kita. Alam ng Diyos kung gaano kadurog ang puso ko noong sinabi kong hindi na kita mahal at mukha akong pera. Ang totoo, Mateo, ikaw ang buong buhay ko.
Eksaktong isang taon na ang nakalipas nang madiskubre kong may malalang kanser ako sa dugo. Sabi ng mga doktor, masyado nang huli ang lahat. Mabilis itong kumalat sa aking katawan. Kahit ibenta natin ang lahat ng ari-arian natin, kahit mabaon tayo sa utang para sa chemotherapy, ilang buwan lang ang madadagdag sa buhay ko sa edad kong dalawampu’t apat.
Nakita kita noong gabing iyon matapos kong manggaling sa ospital. Nakita kita sa maliit nating mesa, pagod na pagod, umiiyak nang tahimik habang nakatingin sa mga patung-patong nating utang, pinipilit na isalba ang pangarap mong kumpanya. Paano ko sasabihin sa’yo na mamamatay na ang asawa mo? Paano ko hahayaan na ibenta mo ang pangarap mo, ang kaluluwa mo, para ipagamot ang isang taong wala nang pag-asang mabuhay?
Alam kong hindi mo ako iiwan. Kilala kita, Mateo. Ibibigay mo ang lahat, kahit ang sarili mong buhay, para lang iligtas ako. At hindi ko kayang makita na nauubos ka, nahihirapan, at unti-unting namamatay sa loob habang pinapanood mo akong unti-unting nalalagas sa isang hospital bed.
Kaya gumawa ako ng paraan. Kinailangan kong maging pinakamasamang kontrabida sa kwento nating dalawa. Pinilit ko ang sarili kong maging malamig kahit gusto kitang yakapin. Tiniis ko ang sarili kong mga luha habang ipinagtatabuyan kita, habang pinapaniwala kita na isa akong walang-kwentang asawa. Dahil alam kong mas madaling mag-move on mula sa matinding galit kaysa sa pangungulila.
Ibinenta ko ang lupa ni Papa para mabayaran ang utang ng kumpanya mo. Huwag kang makonsensya, ginawa ko iyon dahil naniniwala ako sa kakayahan mo. Ikaw ang pinakamagaling na engineer na nakilala ko.
Habang sinusulat ko ito, nararamdaman ko na ang panghihina ng katawan ko. Ang aking maputing balat na lagi mong hinahalikan ay puno na ng mga pasa dahil sa sakit ko. Pero hindi ako natatakot. Masaya akong aalis sa mundong ito dahil alam kong ligtas ang kinabukasan mo.
Huwag kang magalit sa sarili mo, Mateo. Ibinigay mo sa akin ang pinakamasayang taon ng buhay ko. Handa na akong magpahinga. Mabuhay ka, magmahal kang muli ng babaeng mag-aalaga sa’yo, at tuparin mo ang mga pangarap natin. Huwag kang iiyak, dahil mula sa araw na umalis ako, naging anghel na ako na laging nakabantay sa bawat hakbang mo.
Hanggang sa muli nating pagkikita sa kabilang buhay.
Lubos na nagmamahal nang walang hanggan,
Ang iyong asawa, Althea.”
Ang Paghagulgol ng Isang Wasak na Bilyonaryo
Isang napakalakas at nakakapasong sigaw ang pinakawalan ko mula sa kaibuturan ng aking baga.
“ALTHEAAAAAA!!!”
Yumanig ang buong apartment sa lakas ng aking paghagulgol. Ibinaba ko ang aking mukha sa malamig na sahig at umiyak na parang isang batang nawalan ng malay. Niyakap ko nang napakahigpit ang napunit na unan at idinikit ito sa aking dibdib, pilit na inaamoy ang natitirang halimuyak ng aking asawa.
Ang babaeng tinawag kong walang-kwenta, ang babaeng kinamuhian ko nang isang buong taon, ay inialay ang huling mga araw ng kanyang buhay upang protektahan ako! Habang ako ay nagpapakasasa sa galit at nagpapayaman upang patunayan na mali siya, siya pala ay mag-isang tinitiis ang matinding sakit ng kanser. Mag-isa siyang umiiyak, mag-isa niyang hinaharap ang kamatayan, nang walang asawang nakahawak sa kanyang kamay!
Bakit naging napakabulag ko?! Bakit hindi ko napansin ang matinding pamumutla ng kanyang mala-porselanang balat noong mga huling araw namin? Bakit hindi ko napansin ang mga pasa sa kanyang mga braso? Bakit naniwala agad ako sa kasinungalingan niya?!
Mabilis akong tumayo. Pinunasan ko ang aking mga luha, kinuha ang susi ng aking sasakyan, at tumakbo pababa ng gusali. Walang pakialam sa malakas na ulan at kulog, pinaharurot ko ang aking sasakyan patungo sa probinsya nila sa Tagaytay. Hindi ko ininda ang bilis at panganib. Gusto ko siyang makita. Umaasa ako na baka sakaling buhay pa siya. Umaasa ako na may oras pa para humingi ng tawad. Gusto kong sabihin sa kanya na wala akong pakialam sa kumpanya ko, na ibebenta ko ang buong mundo para lang hawakan siya muli!
Ang Huling Pagkikita sa Malamig na Hantungan
Inabot ako ng dalawa at kalahating oras bago makarating sa lumang bahay ng kanyang ina sa Tagaytay.
Pagbaba ko ng sasakyan, halos bumigay ang aking mga tuhod. Walang tao sa labas ng bahay. Tahimik ang paligid. Kumatok ako nang malakas sa pintuan habang basang-basa ng ulan.
Bumukas ang pinto, at iniluwa nito ang ina ni Althea na si Tita Carmen. Nang makita niya ako, hindi siya nagalit. Sa halip, isang malungkot at puno-ng-awang ngiti ang ibinigay niya sa akin habang pinupunasan niya ang kanyang mga luha. Nakasuot siya ng itim na damit.
“T-Tita Carmen…” nanginginig at umiiyak kong tanong, umaasang panaginip lamang ang lahat. “N-Nasaan po si Althea? Gusto ko po siyang makita. Nalaman ko na po ang totoo… Buhay pa po ba siya? Parang awa niyo na…”
Napahagulgol si Tita Carmen. Lumapit siya at niyakap ako nang mahigpit habang pareho kaming umiiyak sa ilalim ng ulan.
“Wala na siya, Mateo,” umiiyak na sagot ng matanda, mga salitang parang bilyun-bilyong karayom na tumusok sa aking kaluluwa. “Pitong buwan na siyang nakalibing. Hinintay ka niya araw-araw. Hanggang sa huling pag-ikot ng kanyang mga mata, ang pangalan mo ang tinatawag niya. Pero pinigilan niya akong sabihin sa’yo. Gusto niyang malaman mo lang ang totoo kapag tuluyan ka nang nakabangon.”
Bumagsak ako sa putikan. Tumulo ang walang-katapusang luha mula sa aking mga mata, humahalo sa malamig na ulan. Huli na ako. Huling-huli na ako.
Kinabukasan, nang tumila na ang ulan, inakay ako ni Tita Carmen patungo sa isang pribado at tahimik na sementeryo na nakaharap sa lawa ng Taal.
Huminto kami sa harap ng isang sariwang puntod. Isang magandang lapida na gawa sa puting marmol ang nakatayo roon, may nakaukit na pangalan: Althea Marie Navarro-Santos. Beloved Wife and Daughter.
Lumuhod ako sa basang lupa. Niyakap ko ang malamig na lapida na tila ito ang katawan ng aking asawa.
“Patawarin mo ako, Althea… Patawarin mo ako dahil naniwala ako sa kasinungalingan mo,” humihikbi kong bulong sa malamig na bato, ang aking mga luha ay patuloy sa pag-agos. “Bakit mo ginawa ‘to? Walang kwenta ang lahat ng pera at tagumpay ko kung wala ka! Ikaw ang nag-iisang reyna ng buhay ko! Paano na ako ngayon?”
Ang tangi kong sagot ay ang mahinang pag-ihip ng hangin na tila humaplos sa aking pisngi, parang mga malamig at mapuputing daliri ng aking dalawampu’t apat na taong gulang na asawa na ngayon ay isa nang ganap na anghel sa kalangitan.
Inialay ni Althea ang kanyang sariling reputasyon, ang kanyang emosyon, at ang huling mga sandali ng kanyang buhay para lamang iligtas ako sa pagkawasak.
Sa araw na iyon, sa harap ng kanyang puntod, ipinangako ko sa Diyos at sa kanyang kaluluwa na hindi ko sasayangin ang pangalawang buhay na ibinigay niya sa akin. Gagamitin ko ang bawat pisong iniwan niya at ang bilyun-bilyong kinita ko upang magpatayo ng mga libreng ospital at cancer treatment facilities para sa mga taong walang kakayahang magpagamot.
Tinapos niya ang aming kwento nang may matinding sakit at pag-iisa, ngunit sisiguraduhin kong ang kanyang wagas na pagmamahal at ang kanyang napakagandang alaala ay magsisilbing pinakamatibay na pundasyon ng aking buong buhay—hanggang sa dumating ang araw na muli naming mayakap ang isa’t isa sa kabilang buhay, kung saan wala nang sakit, wala nang luha, at wala nang katapusan ang aming pag-ibig.
